ΤΑ ΟΦΕΛΗ ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΗΣ ΕΝΣΥΝΕΙΔΗΤΟΤΗΤΑΣ ΣΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ

 

MINDFULNESS project

 Technology lesson at the 2nd grade is about creating a factory business: The students decide what kind of business they will study, they name it, create the logo, they constract the products, calculate the cost, they advertise their products by video, audio, social media etc. The B3 class decided to construct compoloi and begleri. They named their business “COBECO”.

The teacher of technology lesson, Karfopoulou Mara, applied the mindfulnes method on the proccess of the rosary manufacturing of the ”COBECO” company.  

The project goals are

• The students will get to know to the mindfulness practice
• To apply the mindfulness practice in the lesson process
• To evaluate the results of the mindfulness practice

The steps we followed:

1. We studied how the begleri and the compoloi is made and we constructed some begleri without mindfulness practice
2. We made some practices of mindfulness and we practiced the construction of the begleri with mindfulness
3. The students constructed the compoloi with mindfulness practice.

Procedure

 Each pupil had the materials in front of him/her and without talking, with full concentration he/she constructed the coboloi and the begleri. We videotaped the procedure

 

Evaluation

We asked the kids about the procedure and they also completed a questionnaire.

Results

• 23% of the kids that attended the procedure are students with learning difficulties

to all students

• 53 % of the kids think that the mindfulness practice HELPED them A LOT to CONCENTRATE on the structure procedure AND 75% of the kids with learning difficulties
• 35% of the kids think that the mindfulness practice helped them a lot to achieve the goal of making a coboloi AND 50% of the kids with learning difficulties
• 53% of the kids prefer the mindfulness practice for future projects AND 50% of the kids with learning difficulties
• 31% of the students prefer the mindfulness approach to other activities too AND 50% of the kids with learning difficulties

• 75% of the students with learning difficulties prefer the mindfulness approach to other activities too.

 

Conclusion

Considering the duration and the fact that he children were not familiar with the procedure, the mindfulness approach is a successful method, helped the students with learning difficulties more.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Γωνιά ηρεμίας στο σχολείο

 

Τον Μάρτιο του 2024 μαθητές της Β' τάξης με την καθοδήγηση της καθηγήτριας των μαθηματικών στο τμήμα της ένταξης, Ελισάβετ Μπαρμπαθανάση, σχεδίασαν σχήματα αναπνοών στο πλαίσιο εφαρμογής πρακτικών της ενσυνειδητότητας. Επίσης, δημιουργήθηκε μία γωνιά ηρεμίας όπου οι μαθητές και οι μαθήτριες μπορούν συγκεντρωθούν μέσω των αισθήσεων στην παρούσα στιγμή και να χαλαρώσουν μέσω της αναπνοής. Στόχος είναι να δημιουργηθεί σε κάθε αίθουσα διδακτική μια αντίστοιχη γωνιά.

ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΕΝΣΥΝΕΙΔΗΤΟΤΗΤΑΣ ΓΙΑ ΜΑΘΗΤΕΣ

ΕΝΣΥΝΕΙΔΗΤΟΤΗΤΑ & ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΑ

 

 

 

ΑΓΓΕΛΙΚΗ ΜΟΝΑΣΤΙΡΛΗ

Ψυχολόγος BSc, MSc

 

Εκπ. Ψυχοθεραπεύτρια Gestalt

 

Δασκάλα Προγραμμάτων Mindfulness (MBSR & MBCT)

 

 

 

 

5^ο Γυμνάσιο Νεάπολης ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΣ 2024 ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ

 

ΑΥΤΟΜΑΤΟΣ ΠΙΛΟΤΟΣ & ENΣΥΝΕΙΔΗΤΟΤΗΤΑ

Σου ‘χει τύχει ποτέ να ανοίξεις ένα σακουλάκι με πατατάκια , ζελεδάκια , ποπ κόρν, να ξεκινήσεις να τρως και ωπ! Τελείωσαν. «Μα πότε τελείωσαν;»

Σου ‘χει τύχει να περπατάς στο δρόμο και να προσπεράσεις το σημείο στο οποίο ήθελες να φτάσεις εξαρχής;

Τώρα πάλι, μήπως σου ‘χει τύχει να μη θυμάσαι τί έκανες πριν λίγο ; Τί ακριβώς έκανες πριν ξεκινήσεις να διαβάζεις αυτό το εγχειρίδιο; ή τί έκανες αμέσως πριν κι απ’αυτό;

 

Δεν είσαι μόνο εσύ που το παθαίνεις αυτό. Όλοι μας το παθαίνουμε…μικροί, μεγαλύτεροι και πολύ μεγάλοι. Μη σου πω πως όσο μεγαλύτεροι, τόσο περισσότερο.

Το ήξερες ότι περνούμε το μεγαλύτερο μέρος της ημέρας μας χωρίς να δίνουμε καθόλου προσοχή σε ό,τι κάνουμε; Πώς κινούμαστε, τί σκεφτόμαστε, τί αισθανόμαστε; Πολύ συχνά βρισκόμαστε σε αυτό που ονομάζουμε αυτόματος πιλότος!

 

Γιατί συμβαίνει αυτό;

 

Είναι μια λειτουργία του μυαλού μας. Όταν μπαίνουμε σε αυτή τη λειτουργία είναι σα να γινόμαστε για λίγο προγραμματισμένα ρομπότ εκτελώντας καθημερινά χίλια δυο πράγματα χωρίς να αντιλαμβανόμαστε τί ακριβώς κάνουμε καθώς το κάνουμε. Είναι μια πολύ χρήσιμη λειτουργία, αφού έτσι δε χάνουμε χρόνο να σκεφτόμαστε και να προγραμματίζουμε από την αρχή κάθε φορά, τί κινήσεις χρειάζεται να κάνουμε για να πράξουμε το οτιδήποτε. Είναι φυσιολογικό λοιπόν να μην μπορούμε να έχουμε στραμμένη την προσοχή μας για πολύ ώρα σε κάτι συγκεκριμένο. Όμως, καμιά φορά το μυαλό μας το παρακάνει. Ξεχνάει τελείως το σώμα μας που συνεχίζει και «δουλεύει», καθώς εκείνο χάνεται στις περιπέτειές του, το οποίο μάλιστα, πανούργο καθώς είναι, καμιά φορά μας μπλέκει σε περιπέτειες που ίσως δεν θέλαμε εξαρχής να ταξιδέψουμε.

 

Έτσι, όταν η προσοχή μας παραμένει κάπου χαμένη σε μονοπάτια που πολλές φορές δεν συνειδητοποιούμε, χάνουμε κάτι σημαντικό! Όλες τις δυνατότητες που έχει το παρόν μας!

 

Και έχει πολλές να μας προσφέρει!Πολλά μονοπάτια για να ανακαλύψουμε!

 

Σε αυτό τα νέα μονοπάτια, μπορεί να μας οδηγήσει αυτό που ονομάζουμε «ενσυνειδητότητα».

 

 

 

Ενσυνειδητότητα είναι η ικανότητα να δίνουμε ευγενική προσοχή, να γνωρίζουμε τί κάνουμε καθώς το κάνουμε. Να είμαστε δηλαδή στο παρόν και να βιώνουμε με ενδιαφέρον την κάθε εμπειρία μας την κάθε στιγμή.

 

 

 

 

Σου ακούγεται βαρετό ή πολύπλοκο; Πάμε να το δούμε στην πράξη.

 

 

Πάρε στα χέρια σου ένα μικρό κομμάτι από κάτι φαγώσιμο που σου αρέσει. Κάποιο κομμάτι φρούτου, μια σταφίδα ή λίγη σοκολάτα.

Κράτησέ το για λίγο στα χέρια σου και περιεργάσου το. Παρατήρησέ το σα να το βλέπεις για πρώτα φορά. Παρατήρησε το χρώμα του, τις υφές του, τις αποχρώσεις του. Μπορείς να το στρέψεις ίσως προς το φως. Τί παρατηρείς;

 

Έπειτα κλείσε για λίγο τα μάτια σου.

 

Φέρτο τώρα κοντά στο αυτί σου. Ακούς τίποτα;

 

Φέρτο, κοντά στη μύτη σου και μύρισε το. Παρατηρείς τίποτα καινούργιο; Έπειτα φέρτο στα χείλη σου και παρατήρησε τί συμβαίνει μέσα στο στόμα.

Όταν το βάλεις στο στόμα σου ξεκίνα να μασάς πολύ αργά, πριν τελικά κάποια στιγμή το καταπιείς.

Πώς ήταν να το κάνεις αυτό; Πώς ήταν να φας αυτό το μικρό κομμάτι φαγητού «ενσυνείδητα», με επίγνωση ; Τί παρατήρησες;

Μπορείς να το δοκιμάζεις κάποιες φορές και να έπειτα να σημειώνεις νοερά ή σε κάποιο χαρτί πώς είναι κάθε φορά η εμπειρία.

 

 

 

 

 

ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΑ & ΕΝΣΥΝΕΙΔΗΤΟΤΗΤΑ

Σου ‘χει τύχει να βλέπεις ένα βίντεο, να παίζεις ένα παιχνίδι και να μην καταλάβεις πώς πέρασαν οι ώρες;

Λένε ότι αυτό συμβαίνει όταν περνάς καλά.

 

Από την άλλη, σου ‘χει τύχει να μην περνάει με τίποτα η ώρα όταν νιώθεις βαρεμάρα; Να κοιτάς και να ξανακοιτάς την ώρα και να χει περάσει μόλις 1’; «Τί ένα λεπτό;» σκέφτεσαι…

«αυτό είναι ένας αιώνας!»

 

Λένε ότι αυτό συμβαίνει όταν περνάς άσχημα.

 

Εμείς οι άνθρωποι είμαστε πλάσματα της απόλαυσης. Θέλουμε να επαναλαμβάνουμε και να

«κρατάμε» πράγματα που μας κάνουν να αισθανόμαστε ευχάριστα και θέλουμε με κάθε τρόπο να διώχνουμε όσα μας κάνουν να αισθανόμαστε δυσάρεστα, μας προκαλούν δυσφορία. Κάπως έτσι, συχνά χωρίζουμε τα συναισθήματα σε καλά και κακά, δηλαδή σε συναισθήματα που πρέπει να έχουμε και σε συναισθήματα που πρέπει να αποφεύγουμε με κάθε τρόπο. Αυτό, είναι συχνά μη βοηθητικό και πολλές φορές κάνει τα πράγματα χειρότερα. Σου χει τύχει ποτέ να προσπαθείς να διώξεις ένα δυσάρεστο συναίσθημα κι αυτό αντί να φεύγει να δυναμώνει, να επιμένει;

 

Το κάθε συναίσθημα έχει τη χρησιμότητά του και γι’αυτό εξ’αρχής, από τη στιγμή που γεννιόμαστε δηλαδή έχουμε πολλά από αυτά, και ευχάριστα και δυσάρεστα και ουδέτερα. Τα ονομάζουμε πρωτογενή και είναι συναισθήματα που νιώθουμε όλοι μας, ανεξαιρέτως! Ανάμεσα σε αυτά είναι η χαρά, η λύπη, ο φόβος, ο θυμός, η έκπληκη, η αηδία, η περιφρόνηση.

Τώρα όταν κάποια απ’αυτά μπλεχτούν μεταξύ τους, προκύπτουν τα δευτερογενή συναισθήματα. Παραδείγματος χάριν, αν «μαγειρευτεί» ο θυμός με τη λύπη ή/και το φόβο, προκύπτει η ζήλια. Αν πάλι μπλεχτούν ο φόβος και η χαρά μπορεί να προκύψει η ενοχή.

 

Είναι σημαντικό να αναγνωρίζουμε, να αποδεχόμαστε και να κατανοούμε τα συναισθήματα μας, γιατί μας δείχνουν τον χάρτη των αναγκών μας. Όταν ξέρουμε «πού βρισκομάστε» τότε γνωρίζουμε και προς ποια κατεύθυνση είναι καταλληλότερο να κινηθούμε. Με άλλα λόγια, όταν αναγνωρίζουμε τα συναισθήματά μας μπορούμε να δώσουμε στον εαυτό μας αυτό που χρειάζεται. Παραδείγματος χάριν, αν τσακώθηκα με κάποιον/α φίλο/η μου, είναι φυσικό να νιώθω στενοχώρια ή/και θυμό. Είναι σημαντικό να αναγνωρίσω το συναίσθημα που νιώθω και να του δώσω σημασία γιατί έτσι δίνω σημασία σε μία (ή περισσότερες) ανάγκες μου, αντί να βιαστώ και να πω «δε με νοιάζει» πεισματικά και αντιδραστικά. Κάτι τέτοιο θα προέκυπτε ούτως ή άλλως από το θυμό μου και μπορεί να προκύψει, όμως είναι σημαντικό να αναγνωρίσω ότι είναι ο θυμός μου που μιλάει τώρα, επειδή δε μου άρεσε αυτό που έγινε.

 

Μπορείς να σκεφτείς τα συναισθήματα σα «φούσκες ενέργειας». Σίγουρα έχεις παίξει κάποια στιγμή κάνοντας σαπουνόφουσκες με το ειδικό μουκαλάκι. Μπορείς να σκεφτείς τα συναισθήματα σαν αυτές τις φούσκες. Άλλες φορές είναι στιγμιαίες φούσκες που σκάνε κατευθείαν και εξαφανίζονται, άλλες μεγαλύτερες που κρατάνε περισσότερο, άλλες που περιστρέφονται αρκετά στον αέρα πριν σκάσουν στο πάτωμα. Κάπως έτσι είναι και τα συναισθήματα. Άλλοτε πιο έντονα, άλλοτε ανεπαίσθητα, άλλοτε φευγαλέα, άλλοτε φαίνεται ότι κρατούν μια ζωή. Τα συναισθήματα έρχονται και φεύγουν. Είναι σημαντικό να τα ονοματίζεις και να τα παρατηρείς καθώς εμφανίζονται και έπειτα αφήνοντάς τα σαν τις φούσκες να φύγουν στο χρόνο τους.

 

Τα συναισθήματα δε παραμένουν ποτέ στάσιμα. Ίσως έχει ενδιαφέρον να παρατηρήσεις πώς εναλλάσσονται, πώς μεταμορφώνονται για να τα γνωρίσεις καλύτερα και ο πιο άμεσος τρόπος είναι το σώμα και οι ασθήσεις του. Τώρα που νιώθω θυμό, τί αναδύεται σαν αίσθηση στο σώμα; Τώρα που νιώθω χαρά; Τώρα που βαριέμαι;

 

Η ενσυνειδητότητα μας βοηθά να αναγνωρίζουμε και να ισορροπούμε τα συναισθήματά μας μέσα από την παρατήρηση των αισθήσεών μας. Ας πούμε ότι το σώμα μπορεί να γίνει ο οδηγός στον χάρτη που λέγαμε παραπάνω, καθώς κάποιες φορές μπορεί να είναι δύσκολο να αναγνωρίσω τί νιώθω ειδικά όταν βιώνω κάτι δυσάρεστο. Ας πούμε αν παρατηρήσω ότι μουδιάζουν τα πόδια μου ίσως νιώθω άγχος ή φόβο, οπότε μπορώ εκείνη τη στιγμή να κάνω κάτι για να με βοηθήσω, ίσως να τινάξω λίγο τα πόδια μου, ίσως πάρω κάποιες αναπνοές, ίσως κινηθώ λίγο στο χώρο και τεντωθώ. Μπορώ να στραφώ λίγο στον εαυτό μου και να μου πω ότι

«νιώθω ένα δυσάρεστο ή δύσκολο συναίσθημα, χρειάζομαι χρόνο, παρέα, ζεστά λόγια».

 

 

 

ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΕΣ ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ ΕΝΣΥΝΕΙΔΗΤΟΤΗΤΑΣ

 

Τα παρακάτω μπορείς να τα εξασκείς καθημερινά είτε μόνος/η, είτε με φίλους, είτε και με τη βοήθεια του/της καθηγητή/τριας σου

 

Αναγνωρίζω & Εξερευνώ:

 

Παίρνω 3 αναπνοές. Μπορείς να εξασκείσαι να φέρνεις την προσοχή σου σε μόλις 3 αναπνοές κάθε φορά που το θυμάσαι. Θα είναι ιδιαιτέρως χρήσιμο να το εξασκείς πριν ξεκινήσεις και όταν τελειώνεις μία δραστηριότητα, όταν χτυπάει το κουδούνι, πριν πεις μάθημα κ.α

 

Σκανάρω το σώμα μου. Στην αρχή της κάθε δραστηριότητας ή κάθε μαθήματος, μπορείς να πάρεις λίγο χρόνο να φέρεις την προσοχή σου στο σώμα (πατούσες στο πάτωμα, σημεία πίεσης στην καρέκλα, βάρος των χεριών κ.ο.κ) και στην ενσυνείδητη αναπνοή (πχ για 3-5 αναπνοές, χωρίς να τις ελέγξεις – απλώς παρατήρησε τον αέρα καθώς μπαίνει και βγαίνει από το σώμα εστιάζοντας σε ένα σημείο (στον αέρα που μπαίνει και βγαίνει από τα ρουθούνια, το ανεβοκατέβασμα του στήθους, το φούσκωμα της κοιλιάς…) Λίγες στιγμές μονάχα αρκούν.

 

Νιώθω τις κινήσεις του σώματός μου. Κάθε φορά που κάθεσαι και σηκώνεσαι ή τεντώνεσαι μπορείς να φέρνεις την προσοχή σου στις κινήσεις που κάνει το σώμα μέσα από τις αισθήσεις βαρύτητας και επαφής.

Περπατώ όλα μου τα βήματα. Φέρνε συχνά την προσοχή σου στον βηματισμό σου όπου κι αν βρίσκεσαι, ρυθμίζοντας εσύ τον ρυθμό σου ανάλογα με το πώς αισθάνεσαι εκείνη τη στιγμή, πχ. περπατώντας πιο γρήγορα αν αισθάνεσαι θυμό, υπερένταση και πιο αργά όταν είσαι σε μεγαλύτερη ηρεμία.

 

Αποδεσμέυομαι από την ένταση: Σε στιγμές έντασης, μπορείς να δοκιμάσεις να σφίγγεις όσο πιο δυνατά μπορείς τις γροθιές σου για κάποια δευτερόλεπτα και έπειτα να απελευθερώνεις την ένταση ανοίγοντας αργά την γροθιά νιώθωντας την ένταση να «διαλύεται» σταδιακά.

 

Το μπουκάλι της χαλάρωσης: Οδηγίες: σε ένα διάφανο μπουκάλι από σκληρό πλαστικό, βάλε ζεστό νερό, glitter,κόλλα και αστεράκια (ή ότι άλλο θες) και κούνησέ τα. Φαντάσου ότι το glitter είναι σαν τις σκέψεις σου όταν νιώθεις άγχος, θυμό ή στενοχώρια. Γι΄αυτό πολλές φορές όταν νιώθουμε τέτοια συναισθήματα δεν παίρνουμε και τις σωστότερες αποφάσεις – είναι επειδή το μυαλό μας θολώνει. Τώρα παρατήρησε τί συμβαίνει για λίγες στιγμές καθώς το glitter κάθεται σιγά σιγά και το νερό ξεθολώνει. Το ίδιο συμβαίνει και στο μυαλό. Όταν παίρνεις λίγο χρόνο αφήνοντας τις σκέψεις σου να «καθήσουν» αρχίζεις να βλέπεις τα πράγματα πιο καθαρά. Παίρνοντας βαθιές αναπνοές όταν είμαστε σε αυτή τη διαδικασία μπορεί να μας βοηθήσει να

«καθήσουν» τα συναισθήματα μέσα μας όταν είναι έντονα. Εισπνοή 1…Εκπνοή 1. Εισπνοή 2…Εκπνοή 2 κοκ…

 

Ροή: Βάλε τα χέρια σου κάτω από κρύο τρεχούμενο νερό και αφέσου νιώθωντας τις αισθήσεις.

Εισπνοή- Εκπνοή: Κάθε φορά που αισθάνεσαι έντονα συναισθήματα μπορείς να βάλεις το χέρι σου χαμηλά στην κοιλιά και να πάρεις βαθιές εισπνοές από τη μύτη (μετρώντας μέχρι το 4) κ εκπνοές από το στόμα (μετρώντας ως το 7).

 

Το κουτί των συναισθημάτων: Μπορείς να φτιάξεις ένα δικό σου κουτάκι συναισθημάτων. Κάθε φορά που βιώνεις κάποιο ευχάριστο ή δυσάρεστο συναίσθημα, μπορείς να γράφεις σε ένα χαρτάκι ποιο είναι αυτό, πώς μοιάζει ή πώς το νιώθεις στο σώμα σου. Ανά διαστήματα μπορείς να ανοίγεις το κουτάκι και να διαβάζεις όσα γράφεις. Πώς σου φαίνονται τώρα;

 

 

 

 

ΑΤΟΜΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ ΠΡΟΛΗΨΗΣ & ΔΡΑΣΗΣ

 

 

 

v  Τί σε βοηθά να αναγνωρίσεις ότι βιώνεις δυσάρεστα συναισθήματα; Πχ. νιώθω ένταση στα πόδια μου, σφίξιμο στο στομάχι, τρέμουλο κτλ

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

v  Τί έχεις δει ότι σε βοηθά όταν νιώθεις κάποιο δυσάρεστο συναίσθημα; Πχ. μιλάω σε κάποιον που εμπιστεύομαι, κλαίω, ακούω μουσική κτλ

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

v  Από αυτά που μάθαμε εδώ τί άλλο πιστεύεις θα μπορούσε να σου φανεί χρήσιμο;